Orbita Lakrimal Sistem ve Göz Kapağı Cerrahisi

Oküloplastik cerrahi (oftalmik plastik ve rekonstrüktif cerrahi), oftalmolojinin (göz sağlığı ve hastalıkları bilimi) bir alt dalıdır. Bu alan; göz kapağı, gözyaşı sistemi ve orbita hastalıklarının tanı ve tedavisiyle ilgilenir.

Oküloplastik cerrah, göz hastalıkları uzmanlığının yanı sıra göz çevresindeki dokuların hastalıkları ve tedavileri konusunda eğitim almış hekimdir. Genel oftalmoloji eğitimine ek olarak oküloplastik cerrahi konusunda eğitim görmüştür. Oftalmik plastik cerrahi göz çevresiyle ilgili şekil değiştirme operasyonları yapar.

Göz Kapakları

Göz kapakları, gözün korunmasına ve gözyaşının göz yüzeyine dağılmasına yardımcı olan yapılardır. Göz kapaklarının şekli, büyüklüğü ve duruşu hem işlev hem de görünüm açısından önem taşır. Görünüm açısından göz kapaklarının şekil ve büyüklükleri, duruşu önem taşır.

Göz kapaklarının şekil, işlev ve görünüşüyle ilgili bozukluklar doğuştan olabilir veya çeşitli nedenlerle sonraki yıllarda gelişebilir. Şekil bozukluğunun tedavisi, işlevsel veya estetik (görünüş nedenli) amaçlı olabilir.

Sarkık Göz Kapakları ve Göz Altı Torbaları

Göz kapağındaki sarkma ve torbalanmalar yaşlanma ve kalıtsal faktörlerle ilişkili olabilir. Sigara içme veya alerji, göz kapaklarında genç yaşta sarkmaya neden olabilir. Göz kapağı çevresindeki torbalar, gevşek deri, kas, yağ ve bazı durumlarda da sıvı içerir.

Blefaroplasti, bu anormal yapıların düzeltilmesi için yapılan cerrahi işlemdir. İşlevsel veya kozmetik amaçlı olabilir.

Göz Çevresi ve Alın Kırışıklıkları

Göz çevresi ve alındaki kırışıklıklar yaşla birlikte ciltte meydana gelen değişikliklere bağlıdır. Cilt altındaki kasların aşırı kasılması da cilt kırışıklıklarını arttıran bir etkendir. Cilt kırışıklarının tedavisinde botulinum toksin enjeksiyonları, dolgu maddeleri ve çeşitli cerrahi yöntemler kullanılabilir. Botulinum toksin enjeksiyonları kasların aşırı kasılmasını önlerken dolgu maddeleri ciltteki doku kayıpları yerine koyar. Uygulama sonrası günlük yaşama dönüş süreci, yapılan işleme ve kişinin durumuna göre değişebilmektedir.

Göz Kapaklarının İstemsiz Sıkılması (Blefarospazm)

Bu sorun kadınlarda daha sık görülür, genellikle 40 yaşından sonra ortaya çıkar. Nedeni, göz kapaklarını kapatan kasların hastanın iradesi dışında aşırı biçimde kasılmasıdır. Bu yüzden hasta istemese bile göz kapakları kapanır. Şiddetli vakalarda durum, kişinin günlük yaşamını sürdürmesini zorlaştırabilir.

Tedavi için öncelikle botulinum toksini adı verilen ilaçlar kullanılır. Bu ilaç göz kapağına ve çevresine belirli noktalara enjekte edilir ve göz kapağı kaslarının aşırı kasılmasını önler. İlacın etki süresi, genellikle 3-4 aydır. Bu süreden sonra tedavinin tekrar edilmesi gerekebilir.

Kapak Düşüklüğü (Ptozis)

Kapak düşüklüğü (ptozis) üst göz kapağı seviyesinin normalden aşağıda olmasıdır. Bu düşüklük göz bebeğini kapatarak görmeyi engelleyebilir. İleri olgularda kişi, görmeyi kolaylaştırmak amacıyla baş pozisyonunu değiştirme veya göz kapağını elle kaldırma ihtiyacı hissedebilir.

Kapak düşüklüğü kapağı kaldıran kasın yeterince gelişmemesi nedeniyle doğuştan olabilir veya yaşlanmaya bağlı olabilir. Doğuştan gelişen olgularda, hastanın durumuna göre kapağı kaldıran kasa veya askı yöntemlerine yönelik cerrahi seçenekler değerlendirilebilir. Katarakt ve dekolman gibi göz ameliyatlarından sonra da kapak düşüklüğü gelişebilir.

• Sol kapak düşüklüğü- ameliyat öncesi
• Ameliyat sonrası
• Ameliyat öncesi sol kapak düşük
• Ameliyat sonrası

Kaş Düşüklüğü

Yüzün diğer bölümleri gibi kaşlar da yaşla birlikte gerginliğini kaybeder ve sarkar. Kaşların düşmesi üst göz kapağının açılmasını engelleyecek kadar şiddetli olabilir. Alın veya kaş germe işlemleri, kaş düşüklüğünün düzeltilmesi amacıyla uygulanabilen cerrahi yöntemlerdir. Bu işlem blefaroplasti ile beraber veya yalnız yapılabilir ve işlevsel veya kozmetik nedenli olabilir.

Göz Kapaklarının Dışa Dönmesi (Ektropion)

Alt göz kapağı dışa döner ve göze teması kesilirse, göz yaşı dağılımı yeterli olmaz. Bu durum kuru göze ve enfeksiyona yol açabilir. Yaşarma, batma, yanma gibi belirtiler oluşabilir. Uygun hastalarda göz kapağının konumunu düzeltmek amacıyla cerrahi tedavi uygulanabilir.

Göz Kapaklarının İçe Dönmesi (Entropion)

Göz kapaklarının ve kirpiklerin içe dönmesi, göz yüzeyinde hasara, batma, yaşarma, ağrı gibi belirtilere, ileri durumlarda korneada (gözün saydam tabakası) yara oluşmasına ve görme kaybına neden olabilir. Uygun hastalarda cerrahi tedavi değerlendirilebilir.
 

Göz Kapaklarının Çok Açık Olması (Kapak Retraksiyonu)

Normalden geniş kapak aralığı vardır ve göz kuruluğuna yol açabilir. Kapak retraksiyonu, tiroid hastalıklarıyla ilişkili olarak gelişebilir. Kapak düşüklüğü ameliyatından sonra aşırı düzeltmeye bağlı olarak da ortaya çıkabilir. Uygun hastalarda cerrahi tedavi seçenekleri değerlendirilebilir.

Yara İzi Dokusu (Nedbe)

Yara izlerinin görünümünün azaltılması amacıyla cerrahi, lazer veya dermabrazyon gibi yöntemler uygulanabilir.

Göz Kapağı Yaralanması

Oküloplastik cerrahi, göz kapağı konusunda yetkinleşen bir bilim dalıdır. Oküloplastik cerrahlar göz kapağı ve çevresindeki yaralanmaları ve buna bağlı şekil bozukluklarını, estetik ve işlevsel özellikler göz önünde bulundurularak tedavi edilebilir.

Göz Kapağı Kanserleri

Göz kapağı cildinde de kanser gelişebilmektedir. Göz kapaklarında yeni oluşan veya büyüyen kitleler, tümör olasılığı nedeniyle dikkatlice muayene edilmelidir. Oküloplastik ve rekonstrüktif cerrah bu tümörlerin çıkartımı ve göz kapağının onarımı için çeşitli teknikler kullanır. Göz kapağı tümörlerinde erken tanı ve uygun tedavi önem taşımaktadır.

Gözyaşı Sistemi

Gözyaşı, göz yüzeyinin nemli kalmasına ve korunmasına yardımcı olur. Gözyaşı göz çevresindeki gözyaşı bezlerinden salgılanır. Bu bezlerden en önemlisi, gözün üst-dış kısmında göz kapağının altında bulunan ana gözyaşı bezidir. Her göz kırpmada gözyaşı gözün yüzeyel tabakalarına yayılır ve aynı zamanda buruna yakın alt ve üst kapakta bulunan küçük deliklerden gözyaşı kanalına pompalanır.

Gözyaşı kanalı buruna açılır. Bu gözyaşı boşaltım sisteminin herhangi bir yerindeki tıkanıklık ise gözyaşının burun boşluğu yerine, dışarı akmasına sebep olur. Tedavisi için çeşitli yöntemlerle akımı sağlayacak yeni bir yol oluşturulur. Gözyaşı kanalını açmak mümkün olmazsa göz kapağının içinden buruna uzanan yapay bir kanal yapılır. Bunu sağlamak için Jones-payreks tüpü kullanılır.

Gözyaşı sistemi hastalıkları oküloplastik cerrahinin konusudur. Uygulanacak tedavi, hastalığın türüne ve kişinin durumuna göre belirlenmektedir.

Bebeklerde ve Çocuklarda Göz Sulanması (Doğumsal Dakriyostenoz)

Gözyaşı bezi yeterli üretim yapıyor ama kanal tıkalı ise gözyaşı yüze doğru akar. Yeni doğanlarda gözyaşının aktığı kanallar kapalı olabilir. Çoğunlukla birkaç ayda kendiliğinden açılır. Açılmazsa masaj, sondalama, silikon tüp ile entübasyon veya cerrahi olarak en uygun yöntem seçilerek düzeltilmesi gerekir. İlk 12 aylık dönemde hastanın durumuna göre daha basit tedavi yöntemleri değerlendirilebilir.

İhmal edilmiş ve/veya yeterli tedavi yapılmamış hastalarda zamanla enfeksiyon eklenir ve gözün diğer bölgelerini etkileyebilir. Bu durumda ve 1 yaşına kadar devam eden sulanmalarda ilk olarak sedasyon altında kanala sondalama uygulanmalıdır. Sulanma devam ederse; sondalama tekrarı yapılabilir veya aynı zamanda kanala silikon tüp uygulanabilir.

Kuru Göz

Eğer göz yaşı bezi yeterince gözyaşı yapamıyorsa gözlerde kuruluk meydana gelir. Yanma, batma, gözde yabancı cisim hissi vardır. Bunun tedavisi için yapay gözyaşı damlaları kullanılır. Yeterli olmazsa gözyaşı kanalının ağızları kapatılır. Daha ileri dönemlerde başka tedavi yöntemleri de uygulanabilir.

Orbita

Orbita gözü çevreleyen kemik ve yumuşak dokulardır. Pek çok hastalık orbitayı etkileyebilir. Göz küresi etrafında ve/veya arkasında genişleyen dokular nedeniyle göz küresi yer değiştirir, hareketlerinde kısıtlılık olabilir. Buna bağlı olarak hasta çift görmeden yakınabilir.

Tiroidle İlişkili Göz Hastalığı

Bu hastalıkta hem tiroid bezi hem de göz çevresindeki dokular (orbita) etkilenir. Tipik bir hastada tiroid bezi büyür (guatr), kanda tiroid hormonları artar ve gözler öne doğru çıkar (proptozis). Gözün öne çıkmasının nedeni göz kaslarının kalınlaşması ve göz çevresindeki yağ dokusunun artmasıdır. Göz hareketleri kısıtlanabilir ve hasta çift görebilir. İleri durumlarda göz siniri üstündeki aşırı basınç nedeniyle görmede azalma meydana gelebilir. Bu hastalık çeşitli ilaçlar ve cerrahi yöntemlerle tedavi edilir. Aktif hastalık dönemi sonrasında gerekli durumlarda estetik ve işlevsel sorunlara yönelik tedaviler değerlendirilebilir.

Orbita Tümörleri

Orbita dokularının tümörleri büyüdükçe gözü dışarı iter veya nadiren içeri sıkıştırır. Göz hareketleri kısıtlanır. Orbita tümörlerinin teşhis ve tedavisi, karmaşık cerrahi girişimleri gerektirebilir. Orbita tümörlerinde tedavi, tümörün türüne, yerleşimine ve hastanın durumuna göre planlanmaktadır.

Orbita Yaralanmaları ve Kırıkları

Gözün korunması için en önemli etken, kemik çerçevesi ve içindeki yağ yastıkları yani orbitadır. Orbita yaralanmaları ve kırıklarının uygun zamanda değerlendirilmesi ve gerekli tedavinin planlanması önemlidir.

Gözün Kaybı

Yaralanma, tümörler veya başka göz hastalıkları, göz içi dokuların boşaltılması veya gözün tamamen alınmasını gerektirebilir. Bu, psikolojik açıdan alışılması zor bir durumdur. Göz protezleri, doğal göze benzer bir görünüm oluşturulmasına yardımcı olabilir. Uygun hastalarda hareketli göz protezleri değerlendirilebilmektedir.

Göz Kapağı Estetiği (Blefaroplasti)

Yaşlanma ve kalıtsal faktörlere bağlı olarak göz kapaklarında sarkma, kırışıklık ve torbalanma gelişebilir. Göz kapağını destekleyen dokuların zamanla zayıflaması, göz çevresindeki yağ dokularının belirginleşmesine ve kapak yapısında değişikliklere neden olabilir. Blefaroplasti, bu değişikliklerin giderilmesi amacıyla uygulanan ve kişinin ihtiyacına göre işlevsel veya estetik amaçlarla planlanabilen cerrahi bir işlemdir.

Göz kapağındaki sarkma ve deri fazlalığı bazı kişilerde yalnızca görünümü değil, görme işlevini de etkileyebilir. Üst göz kapağındaki deri fazlalığı ve kaş düşüklüğü, görüş alanının daralmasına ve göz çevresinde ağırlık hissine neden olabilir. Alt göz kapağındaki doku değişiklikleri ise kapak konumunu ve göz çevresinin görünümünü etkileyebilir.

Blefaroplasti öncesinde kişinin genel sağlık durumu, kullandığı ilaçlar, göz kuruluğu ve gözyaşı üretimi gibi faktörler değerlendirilmelidir. Kanama riskini etkileyebilecek ilaç ve takviyelerin kullanımı hekim tarafından değerlendirilmelidir; hekim önerisi olmadan ilaç kullanımında değişiklik yapılmamalıdır. Kontakt lens kullanan kişilerin ise ameliyat sonrasında lens kullanımına ne zaman başlayabilecekleri hekim tarafından belirlenmelidir. İşlem ve iyileşme süreci kişiden kişiye değişebilmektedir.

Ameliyat

Blefaroplasti ameliyatı uygun hastalarda lokal anestezi altında gerçekleştirilebilir. Ameliyat sonrasında göz çevresinde şişlik ve hassasiyet görülebilir. İyileşme döneminde hekim önerisi doğrultusunda soğuk kompres uygulanması, başın belirli bir süre yüksekte tutulması ve reçete edilen ilaçların düzenli kullanılması önerilebilir.

Dikişlerin alınma zamanı ve günlük yaşama dönüş süreci, uygulanan işleme ve kişinin iyileşme durumuna göre değişebilmektedir.

Orbita Lakrimal Sistem ve Göz Kapağı Cerrahisinde Güncel Yaklaşımlar

Oküloplastik cerrahi, göz sağlığının korunması ve estetik görünümün iyileştirilmesi amacıyla uygulanan, oftalmoloji ve plastik cerrahinin birleşiminden oluşan özel bir cerrahi alandır . Bu alanda, göz kapağı cerrahisi, göz kapağı ameliyatı, orbita lakrimal sistem hastalıkları, göz altı torbaları ve sarkık göz kapağı gibi birçok durumun tedavisi gerçekleştirilir.

Göz Altı Torbaları ve Sarkık Göz Kapağı

Göz altı torbaları ve sarkık göz kapağı, genellikle yaşlanma, genetik faktörler veya yaşam tarzı alışkanlıkları nedeniyle oluşur. Kişiye yorgun ve yaşlı bir görünüm kazandırabilir. Blefaroplasti gibi cerrahi işlemlerle bu sorunlar giderilerek genç ve taze bir görünüm elde edilir.

Göz Kapağı Ameliyatı Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler

İyileşme sürecinin hızlı ve sorunsuz geçmesi için bazı önlemler alınmalıdır. Ameliyat sonrası dönemde, göz çevresine soğuk kompres uygulanması, başın yüksekte tutulması ve doktorun önerdiği ilaçların düzenli kullanılması önemlidir. Ayrıca, ameliyat sonrası dönemde ağır fiziksel aktivitelerden kaçınılmalı ve göz hijyenine dikkat edilmelidir.